BLOG / YAZILAR

“Matematik her yerde, çok önemli” Bu cümleyi duymayan yoktur. Niyet iyi, ama etkisi her zaman iyi olmayabilir. Bazı çocuklar için bu söz, farkında olmadan şu düşünceyi tetikler:
“Zaten zorlanıyorum. Bir de bundan hayatım boyunca kaçamayacak mıyım?”
İşte bu, öğrenmeye değil, kaçınmaya kapı aralayan bir his.

Araştırmalar, matematiğin dünya genelinde en çok kaygı uyandıran ders olduğunu gösteriyor.
2019’da PISA verileri üzerine yapılan bir çalışmada, öğrencilerin ortalama %20’si “matematik yaparken yüksek düzeyde stres ve fiziksel rahatsızlık” yaşadığını belirtmiş. Bu yalnızca akademik başarıyı etkilemiyor; öğrencinin kendine dair inancını da zedeliyor.

Stanford Üniversitesi’nden Jo Boaler, matematiğin yalnızca “gereklilik” üzerinden anlatılmasının, çocukların içsel motivasyonunu düşürdüğünü söylüyor. Nörobilimci Sian Beilock ise çok çarpıcı bir bulguya imza atmış: Matematik kaygısı yüksek çocuklarda, matematik fikri beynin fiziksel acı ile ilgili bölgesini aktive ediyor. Yani beyin, matematiği potansiyel bir tehdit gibi algılıyor.

Bu olduğunda, problem çözme merkezleri yavaşlıyor; öğrenme kapasitesi düşüyor.

Kaygının Zincirleme Etkisi

Matematik kaygısı bir kez yerleşti mi, öğrenci zorlandığında bunu “yeteneksizlik” olarak yorumlamaya başlıyor. Bu da risk almaktan, soru sormaktan, denemekten kaçınmaya neden oluyor.

Birçok öğrenci, hata yapmanın kendisiyle ilgili olumsuz bir yargı üreteceğinden korkuyor. Oysa hata, beynin en çok öğrendiği anlardan biri.

Beyin görüntüleme çalışmaları, öğrenciler hata yaptığında nöral aktivitenin arttığını, doğru cevapta ise bu aktivitenin düştüğünü gösteriyor.

Yani gelişim, konfor alanında değil; zorlanmanın tam ortasında başlıyor.

Öğretmen ve Velilere Not

Öğrencinin zorlanmasına izin vermek, bazen en büyük güven oyudur.

Boaler’ın paylaştığı bir örnekte, tahtada soruda takılıp kalan bir lise öğrencisine öğretmeni “Otur” demek yerine “Devam et” diyor. Öğrenci, çözümü hemen bulamasa da mücadeleye devam ediyor.
Daha sonra, o anı şöyle yorumluyor:
“Öğretmen benden vazgeçmedi.”
Sınıftaki diğer öğrenciler de öğretmenlerinin bu yaklaşımını, “Bize inandığının göstergesi” olarak algılıyor.

Ne Yapmalı?

• Dili değiştirmek: “Matematik çok önemli” yerine “Matematik farklı düşünme yolları sunar” gibi gelişime açık mesajlar vermek.
• Hata kültürünü normalleştirmek: Hataları başarısızlık değil, öğrenmenin bir parçası olarak sunmak.
• Zorlanmaya alan tanımak: Öğrenci hemen çözemediğinde, onu küçük adımlarla kurtarmak yerine düşünmeye teşvik etmek.
• Kaygıyı paylaşmak: Grup çalışmaları, başkalarının da zorlandığını görmeyi sağlar.